Naukowcy zabierają głos w sprawie Dżungli 360
Głos środowiska naukowego pojawił się w odpowiedzi na informacje dotyczące planów inwestycyjnych na terenie Ogrodu Botanicznego w Łodzi, w tym koncepcji całorocznego pawilonu tropikalnego pod szklaną kopułą, określanego roboczo jako „Dżungla 360”. Stanowisko Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego zostało przyjęte po wewnętrznych konsultacjach z pracownikami jednostki.
Naukowcy podkreślają, że proponowany kierunek zmian budzi ich sprzeciw.
- Wydział dostrzega potrzebę rozwoju Ogrodu Botanicznego w celu wzmacniania jego funkcji edukacyjnych, naukowych i społecznych, jednak nie może poprzeć projektu ‘Dżungla 360’ w aktualnie prezentowanej publicznie formule – czytamy w dokumencie. - Z dostępnych informacji wynika, że rozważany jest obiekt nastawiony na cele komercyjne o bardzo dużej skali: całoroczny tropikalny pawilon pod przeszkloną kopułą, wraz z infrastrukturą towarzyszącą i powiązaniami komunikacyjnymi. Tak znacząca ingerencja w przestrzeń Ogrodu wymaga – w naszej ocenie – pogłębionych analiz, opracowania wariantów alternatywnych oraz rzeczywistego dialogu społecznego, a także jednoznacznego osadzenia inwestycji w misji i funkcjach Ogrodu Botanicznego działającego na podstawie przepisów Ustawy o ochronie przyrody.
Naukowcy zwracają uwagę, że zasadniczym problemem jest zgodność planowanego przedsięwzięcia z rolą Ogrodu Botanicznego jako miejsca ochrony różnorodności biologicznej, edukacji oraz kontaktu z przyrodą. W ich ocenie skala i charakter obiektu mogą istotnie wpłynąć na krajobraz oraz funkcjonowanie istniejących ekosystemów.
Osobny wątek dotyczy potencjalnego śladu środowiskowego inwestycji. Autorzy stanowiska wskazują na kwestie związane z wysokim zapotrzebowaniem na energię i wodę, bilansem emisji, gospodarką odpadami oraz ryzykiem wynikającym z koniecznością utrzymywania stałych warunków tropikalnych w klimacie Polski.
Naukowcy apelują o dialog, ekspertyzy i warianty alternatywne
W stanowisku zwrócono uwagę, że brak jasnych i pełnych informacji o projekcie podważa zaufanie do procesu decyzyjnego i już teraz przekłada się na napięcia społeczne.
- Wątpliwości budzi również sposób procedowania projektu – w tym deficyt przejrzystych informacji – co już dziś generuje napięcia społeczne i ryzyko trwałej utraty zaufania do instytucji publicznych – czytamy.
Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ formułuje także warunki, które – w jego ocenie – powinny zostać spełnione, jeśli prace nad projektem miałyby być kontynuowane. Po pierwsze, konsultacje społeczne powinny mieć charakter współtwórczy, z realnym wpływem mieszkańców, organizacji społecznych i środowiska naukowego na kształt przedsięwzięcia.
Po drugie, projekt powinien zostać poddany niezależnej ocenie eksperckiej obejmującej wpływ na kolekcje roślinne, aspekty środowiskowe, energetyczne, krajobrazowe, funkcjonalne oraz finansowo-organizacyjne, a kluczowe wnioski z tych analiz powinny zostać publicznie udostępnione. Po trzecie, konieczne jest przedstawienie wariantów alternatywnych, tak aby decyzje nie zapadały w oparciu o jeden, z góry przesądzony scenariusz.
- Program obiektu – jeśli miałby powstać – musi wynikać z misji edukacyjno-naukowej Ogrodu i być tworzony we współpracy z instytucjami naukowymi, przy jednoznacznym ograniczeniu funkcji wyłącznie komercyjnych – podkreślono.
W stanowisku odniesiono się również do powołanej Rady ds. Rozwoju Ogrodu Botanicznego w Łodzi, do której zaproszono przedstawicieli wydziału. Pierwsze posiedzenie ma się odbyć już w czwartek, 15 stycznia. Naukowcy oczekują, że organ ten będzie posiadał realną, a nie wyłącznie symboliczną rolę doradczo-opiniodawczą.
- Oznacza to w szczególności zapewnienie Radzie dostępu do dokumentacji i analiz przed kluczowymi rozstrzygnięciami, możliwość pracy w zespołach roboczych oraz jasny mechanizm odnoszenia się przez Miasto do rekomendacji Rady – zaznaczono.
Rada Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska UŁ deklaruje gotowość do merytorycznego wsparcia dalszych prac, udziału w zespołach roboczych oraz włączenia się w konsultacje społeczne. Jednocześnie naukowcy wyrażają nadzieję, że dalszy proces decyzyjny będzie prowadzony w sposób odpowiedzialny, transparentny i umożliwiający rzeczywiste korekty kierunku, skali i sposobu realizacji przedsięwzięcia.
Przypomnijmy, że projekt "Dżungla 360" zakłada budowę całorocznego pawilonu tropikalnego pod szklaną kopułą na terenie Ogrodu Botanicznego w Łodzi. Plany inwestycyjne od początku wzbudzają sprzeciw części mieszkańców i organizacji społecznych. Krytycy wskazują na ryzyko komercjalizacji Ogrodu Botanicznego, odejście od jego ustawowej misji oraz brak wcześniejszych konsultacji społecznych. Przeciwko projektowi powstała petycja, pod którą podpisało się już ponad 4000 osób. Dodatkowe kontrowersje wywołało ogłoszenie przez Holding Łódź przetargu na przygotowanie masterplanu dla obszaru „Zdrowia” oraz założeń funkcjonalno-użytkowych dla Pawilonu Tropikalnego w Ogrodzie Botanicznym. Przeciwnicy inwestycji podnoszą, że działania te zostały podjęte mimo zapowiedzi dialogu z mieszkańcami i przed planowanymi konsultacjami społecznymi.
