Rozprza to jedno z najpiękniejszych miast w łódzkim. Jej dzieje sięgają początków Państwa Polskiego
Historia Rozprzy jest nierozerwalnie związana z wczesnośredniowiecznym grodem, który stanowił siedzibę jednej z ośmiu kasztelanii w prowincji łęczyckiej. Pierwsza historyczna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1065 roku i wymienia Rozprzę jako gród zobowiązany do płacenia daniny. O jego strategicznym i gospodarczym znaczeniu świadczy fakt, że przebiegały tędy szlaki handlowe z Gdańska na Węgry oraz z Rusi na zachód Europy.
Jak potwierdza Bulla Gnieźnieńska z 1136 roku, w Rozprzy funkcjonowały już wtedy komora celna, karczmy, młyny oraz odbywały się targi. Gród, otoczony potężnymi umocnieniami, był wielokrotnie niszczony i odbudowywany, co świadczy o jego burzliwych losach. Prawa miejskie Rozprza uzyskała przed 1272 rokiem, przenosząc swoje centrum na zachodni brzeg rzeki Luciąży.
Rozkwit miasta przypadł na czasy panowania Jagiellonów. Choć Rozprza traciła już na znaczeniu na rzecz pobliskiego Piotrkowa, który stawał się głównym ośrodkiem administracyjnym regionu, to wciąż pozostawała ważnym punktem na mapie. Ciekawostką z tego okresu jest fakt, że Rozprza funkcjonowała jako „miasto podwójne”. Składała się z dwóch części – szlacheckiej i królewskiej – które posiadały odrębne urzędy miejskie i herby.
Kres pomyślności przyniosły wojny szwedzkie w latach 1655–1660, wojna północna oraz walki konfederatów barskich. W wyniku II rozbioru Polski miasto znalazło się w zaborze pruskim, a w 1815 roku weszło w skład Królestwa Polskiego. Za pomoc udzieloną powstańcom styczniowym, władze carskie w 1870 roku odebrały Rozprzy prawa miejskie, degradując ją do rangi wsi.
Przez kolejne dekady Rozprza pozostawała siedzibą gminy, przechodząc przez trudne doświadczenia obu wojen światowych i wielki pożar w 1928 roku. Pamięć o historycznej randze miasta była jednak wciąż żywa. W 1965 roku na terenie dawnego grodziska ustawiono pamiątkowy głaz z okazji 900-lecia pierwszej wzmianki o Rozprzy.
Starania o przywrócenie statusu miasta zwieńczone zostały sukcesem 1 stycznia 2023 roku. Decyzja ta, poprzedzona konsultacjami społecznymi, w których większość mieszkańców opowiedziała się za zmianą, otworzyła nowy rozdział w dziejach tej historycznej miejscowości. Dziś, jako jedno z najmłodszych miast w Polsce, Rozprza z dumą spogląda na swoje ponad 950-letnie dziedzictwo. Jej centralnym punktem jest rynek, który zachował założenia urbanistyczne z początków istnienia dzisiejszego miasta.
Tak wygląda Rozprza, jedno z najpiękniejszych miast w województwie łódzkim [GALERIA]
14
