Wolbórz to jedno z najstarszych miast w województwie łódzkim. Kiedyś było siedzibą biskupów
Choć pierwsza udokumentowana wzmianka o Wolborzu pochodzi z dokumentu datowanego na 1065 rok, ślady osadnictwa na tym terenie sięgają nawet 4 tysięcy lat wstecz. We wczesnym średniowieczu miejscowość była centrum tak zwanego opola. Była to charakterystyczna dla okresu plemiennego słowiańska wspólnota, oparta na więzach rodowych i terytorialnych. Z czasem, w średniowiecznej Polsce, opole przekształciło się w najniższą jednostkę administracyjną i podatkową. Z czasem Wolbórz stał się kasztelanią, a następnie rezydencją biskupów włocławskich.
Już w XIII wieku była to na tyle znacząca osada, że w 1273 roku książę Leszek Czarny nadał jej prawa miejskie na prawie średzkim. Lokację tę potwierdzono w 1357 roku, tym razem na prawie magdeburskim, co ugruntowało pozycję Wolborza jako lokalnego centrum. Miasto odegrało również ważną rolę w historii Polski, goszcząc króla Władysława Jagiełłę. To właśnie tutaj 9 września 1409 roku monarcha wydał odezwę przedstawiającą zarzuty wobec zakonu krzyżackiego. Wolbórz był także miejscem koncentracji wojsk przed bitwą pod Grunwaldem.
XV i XVI wiek to okres dynamicznego rozwoju gospodarczego Wolborza. W mieście funkcjonowało około 100 warsztatów sukienniczych, liczne browary oraz sześć młynów. W 1521 roku istniało tu aż pięć kościołów, a w mieście działała filia Akademii Krakowskiej. W latach 1553–1569 funkcję wójta Wolborza pełnił wybitny pisarz polityczny renesansu, Andrzej Frycz Modrzewski.
Kres pomyślności przyniosły rozbiory i represje zaborców. Za patriotyczną postawę mieszkańców w 1819 roku rząd carski odebrał kościołowi św. Mikołaja tytuł kolegiaty. Największym ciosem była jednak utrata praw miejskich w 1870 roku, co stanowiło karę za czynny udział wolborzan w powstaniu styczniowym. Miasto odzyskało swój status dopiero po 140 latach, 1 stycznia 2011 roku.
Tym, co wyróżnia Wolbórz, jest jego zabytkowe i rzadko spotykane założenie urbanistyczne. Najstarsza część miasta ma formę owalnicy, usytuowanej między dwiema rzekami. Wśród najważniejszych zabytków, które przetrwały do dziś, znajdują się:
- Zespół parkowo-pałacowy biskupów kujawskich, przypominający o dawnej funkcji miasta.
- Kolegiata pod wezwaniem świętego Mikołaja, której pierwotna, drewniana forma powstała już w XII wieku.
- Relikty murowanego zamku biskupiego z XIV wieku, obecnie ukryte pod ziemią.
- Dawna bożnica z XIX wieku, która po wojnie pełniła różne funkcje, w tym domu mieszkalnego, przez co utraciła większość swoich cech stylowych.
- Kaplica św. Rocha z 1915 roku oraz kaplica cmentarna św. Anny z końca XIX wieku.
- Zabytkowe kamieniczki w rynku pochodzące z XIX wieku.
Tak wygląda Wolbórz, jedno z najstarszych miast w województwie łódzkim [GALERIA]
24
